آخرین بروز رسانی: ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶
باران انتقاد بر سر ترامپ پس از افشای متن تفاهم با ایران؛ از «کمک در راه است» تا «تعهد به عدم دخالت در امور داخلی دو کشور»

استکهلمیان – با افشا شدن متن «تفاهم» میان ایران و آمریکا که امضای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، از یک سو و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، از سوی دیگر در زیر آن قرار دارد، موجی از انتقادها نه تنها از سوی دموکرات‌ها بلکه از جانب شماری از جمهوری‌خواهان نیز متوجه دونالد ترامپ شده است. ترامپ این تفاهم را در کاخ ورسای در حومه پاریس امضا کرد.

در بند دوم این تفاهم‌نامه صراحتاً آمده است:

«ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد می‌شوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از دخالت در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.»

همچنین در بند هفتم آمده است:

«ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود همه انواع تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران را لغو کند؛ از جمله تحریم‌های مرتبط با قطعنامه‌های شورای امنیت و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همچنین تمامی تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه. زمان‌بندی اجرای این اقدام در چارچوب توافق نهایی تعیین خواهد شد. دو طرف همچنین اعلام می‌کنند که قصد دارند این موضوع را فوراً در مذاکرات بررسی کنند تا به توافق متقابل برسند.»

در بند یازدهم نیز تصریح شده است:

«ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود پس از اجرای این تفاهم‌نامه، دسترسی کامل جمهوری اسلامی ایران به دارایی‌ها و منابع مالی مسدودشده یا محدودشده را فراهم کند. جزئیات مربوط به آزادسازی این دارایی‌ها در جریان مذاکرات تعیین خواهد شد. آمریکا همچنین متعهد می‌شود تمامی مجوزها و تأییدیه‌های لازم را برای انتقال این دارایی‌ها به حساب‌های مورد تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران صادر کند.»

انتشار این مفاد، به‌ویژه بند مربوط به «خودداری از دخالت در امور داخلی یکدیگر»، با واکنش‌های گسترده‌ای روبه‌رو شده است. منتقدان می‌گویند دولتی که سال‌ها سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی را تبلیغ می‌کرد، اکنون در موقعیتی قرار گرفته که نه تنها حاضر به پذیرش ادامه حیات حکومت ایران شده، بلکه متعهد می‌شود از هرگونه دخالت در امور داخلی آن نیز خودداری کند.

پاسخ ترامپ به این انتقادها که در کاخ ورسای و در حاشیه نشست گروه هفت مطرح شد، بر دامنه واکنش‌ها افزود. او در دفاع از تفاهم امضاشده مدعی شد که «رژیم در ایران تغییر کرده» و در عین حال به افزایش ارزش بازار سهام اشاره کرد.

این استدلال‌ها برای بسیاری از ناظران سیاسی نه تنها قانع‌کننده نبود، بلکه موجی از تمسخر و ناباوری را در سطح بین‌المللی برانگیخت. منتقدان معتقدند سخنان ترامپ بار دیگر نشان داد که او مسائل پیچیده ژئوپلیتیک را با معیارهایی سطحی و کوتاه‌مدت ارزیابی می‌کند و تحولات حساس خاورمیانه را از دریچه نوسانات بازارهای مالی می‌بیند.

به باور آنان، رئیس‌جمهوری که موفقیت یا شکست سیاست خارجی را با رشد یا افت شاخص‌های بورس می‌سنجد، نه تنها درک عمیقی از واقعیت‌های پیچیده منطقه ندارد، بلکه حتی توانایی تشخیص منافع راهبردی و بلندمدت کشور خود را نیز از دست داده است. منتقدان می‌گویند ترامپ بار دیگر نشان داده که برای دستیابی به دستاوردهای فوری و ظاهری، آماده است منافع بلندمدت آمریکا را قربانی کند؛ رویکردی که اکنون در قبال ایران نیز به شکلی آشکار خود را نشان داده است.

چندین چهره سرشناس حزب جمهوری‌خواه پس از توافق صلح دونالد ترامپ با ایران، به شدت واکنش منفی نشان داده‌اند.

سناتور بیل کسیدی از ایالت لوئیزیانا در واکنش گفته است: «ایران اکنون یاد گرفته که با تهدید به بستن تنگه هرمز می‌تواند امتیاز بگیرد.  رونالد ریگان در قبر خود می لرزد».

«دانیل آل-لینک»، مفسر سیاسی رادیو سوئد، درباره سخنان ترامپ در جریان اجلاس گروه هفت می‌گوید:

«بخش‌هایی از صحبت‌های رئیس‌جمهور آمریکا از انسجام لازم برخوردار نبود. در اصل، آنچه او می‌گفت این بود که تنگه هرمز باید به هر قیمتی باز بماند، زیرا در غیر این صورت جهان با یک فاجعه اقتصادی روبه‌رو خواهد شد. نگرانی اصلی او افزایش قیمت بنزین در آمریکا بود؛ موضوعی که می‌تواند به پایگاه رأی‌دهندگانش آسیب بزند. به طور خلاصه، ترامپ و اسرائیل تصور می‌کردند رژیم ایران در جریان یک جنگ کوتاه‌مدت سرنگون خواهد شد. اما چنین اتفاقی رخ نداد. جمهوری اسلامی نه تنها باقی ماند، بلکه با تشدید حملات موشکی و بستن تنگه هرمز، هزینه‌های بحران را افزایش داد. ترامپ نیز حاضر به برداشتن گام‌های نظامی فراتر از آنچه انجام شده بود نشد و در نهایت ناچار شد با طرفی وارد تفاهم شود که در آن مقطع، دست‌کم در میز مذاکره، کارت‌های برنده ‌تری در اختیار داشت.»

این مفسر سیاسی در پاسخ به این پرسش که کدام طرف برنده این تفاهم است، می‌گوید:

«وقتی به مفاد تفاهم نگاه می‌کنید، امتیازاتی در آن دیده می‌شود که باید گفت پیش از جنگ حتی خود ایران تصور نمی‌کرد بتواند به آن‌ها دست پیدا کند. برنامه بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری، امکان ازسرگیری فروش پرسود نفت و مجموعه‌ای از تعهدات اقتصادی دیگر، امتیازهای قابل توجهی هستند که می‌توانند موقعیت ایران را به عنوان یک قدرت منطقه‌ای تقویت کنند. اما نباید یک نکته را فراموش کرد. هیچ تضمینی وجود ندارد که این تفاهم در نهایت به یک توافق جامع و الزام‌آور تبدیل شود. اگر مذاکرات شکست بخورد، ترامپ چه خواهد کرد؟ آیا همان‌طور که تهدید کرده بود بار دیگر به گزینه بمباران بازخواهد گشت؟ پاسخ این پرسش هنوز روشن نیست و به نظر می‌رسد آخرین فصل این بحران هنوز نوشته نشده است.»

استکهلمیان را در شبکه اجتماعی مورد علاقه خودتان دنبال کنید

اگر نظری در باره این مطلب دارید می توانید در زیر آن را بیان کنید