آخرین بروز رسانی: ۱۳ مارس ۲۰۲۶
با تندتر شدن لحن طرفین، چشم‌انداز پایان درگیری هر چه دورتر می‌شود؛ ترامپ: «دیوانه‌های پست فطرت!»

استکهلمیان - تنش میان ایران و ایالات متحده در ماه‌های اخیر به مرحله‌ای رسیده است که بسیاری از ناظران آن را خطرناک‌ترین مقطع در روابط دو کشور می‌دانند. لحن تند، اتهامات متقابل و مواضع حداکثری از سوی هر دو طرف باعث شده که فضای سیاسی و نظامی به شدت قطبی شود؛ فضایی که در آن نشانه‌ای از تمایل به مصالحه یا عقب‌نشینی دیده نمی‌شود.

در چنین شرایطی، هر دو طرف جنگ روایت‌ها را نیز به همان اندازه جدی دنبال می‌کنند. رهبران سیاسی با استفاده از رسانه‌ها و بیانیه‌های رسمی تلاش می‌کنند نشان دهند که دست بالا را دارند و طرف مقابل در حال شکست است. دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده، در سخنانی بسیار تند اعلام کرده است که آمریکا در حال نابودی کامل توان نظامی و اقتصادی ایران است و از قدرت نظامی و منابع گسترده ایالات متحده سخن گفته است. این نوع ادبیات نشان می‌دهد که دست‌کم در سطح رسمی، هدف اعلام‌شده چیزی کمتر از شکست کامل طرف مقابل نیست:

«ما در حال نابودی کامل رژیم تروریستی ایران هستیم؛ از نظر نظامی، اقتصادی و غیره. با این حال، اگر روزنامه «نیویورک تایمزِ در حال شکست» را بخوانید، به اشتباه فکر می‌کنید که ما در حال پیروزی نیستیم. نیروی دریایی ایران از بین رفته، نیروی هوایی‌شان دیگر وجود ندارد، موشک‌ها، پهپادها و همه چیزهای دیگرشان در حال متلاشی شدن است و رهبران‌شان از روی زمین محو شده‌اند. ما قدرت آتش بی‌نظیر، مهمات نامحدود و زمان فراوان در اختیار داریم - امروز تماشا کنید که چه بلایی سر این دیوانه های پست فطرت می‌آید. آن‌ها ۴۷ سال است که در سراسر جهان مردم بی‌گناه را می‌کشند و اکنون من، به عنوان چهل و هفتمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، آن‌ها را از بین می‌برم. چه افتخار بزرگی است انجام این کار! از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم. رئیس‌جمهور دونالد جی. ترامپ»

در سوی دیگر نیز حاکمان در ایران نیز بارها تأکید کرده‌اند که در برابر فشارها و تهدیدهای آمریکا کوتاه نخواهند آمد. روایت رسمی در تهران این است که کشور در برابر فشار خارجی ایستادگی می‌کند، انتقام کشته شدگان گرفته می شود و هرگونه عقب‌نشینی به معنای تسلیم تلقی می گرد. چنین موضعی  نیز  فضای مانور برای مذاکره یا مصالحه را محدود می‌کند.

از دید بسیاری از تحلیلگران روابط بین‌الملل، خطر اصلی در چنین شرایطی زمانی افزایش می‌یابد که هر دو طرف خود را در موقعیتی ببینند که عقب‌نشینی سیاسی بسیار پرهزینه باشد. در این حالت، طرفین ممکن است ترجیح دهند مسیر تقابل را ادامه دهند، حتی اگر هزینه‌های آن برای اقتصاد، امنیت منطقه و مردم عادی بسیار سنگین باشد.

تاریخ نشان داده است که جنگ‌هایی که با چنین ادبیات حداکثری و فضای شدیداً قطبی آغاز یا تشدید می‌شوند، معمولاً تا زمانی ادامه می‌یابند که یکی از طرف‌ها دچار فرسایش جدی شود یا فشارهای داخلی و بین‌المللی آن را به تغییر مسیر وادار کند. در غیر این صورت، چرخه‌ای از تشدید تنش، حملات متقابل و جنگ تبلیغاتی شکل می‌گیرد که خروج از آن بسیار دشوار می‌شود.

به همین دلیل بسیاری از ناظران معتقدند که درگیری‌هایی از این نوع تنها زمانی فروکش می‌کند که راهی برای «خروج آبرومندانه» برای هر دو طرف ایجاد شود؛ مسیری که اجازه دهد بدون آنکه یکی از طرفین احساس شکست کامل کند، تنش کاهش یابد. اما با توجه به گفتمان غالب امروز که بر «پیروزی کامل» و «نابودی طرف مقابل» استوار است، چنین راه‌حلی دور از دسترس به نظر می‌رسد.

استکهلمیان را در شبکه اجتماعی مورد علاقه خودتان دنبال کنید

اگر نظری در باره این مطلب دارید می توانید در زیر آن را بیان کنید