آخرین بروز رسانی: ۸ مارس ۲۰۲۶
آیا در شرایط حساس سیاسی و برای حفظ اتحاد در یک جنبش ملی می‌ بایست برخی واقعیت ها را پنهان کرد؟

استکهلمیان – ایران در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ معاصر خود قرار دارد. در هفته‌های اخیر، بسیاری از شهروندان ایرانی در مسیر دستیابی به آزادی و دموکراسی هزینه‌های سنگینی پرداخته‌اند و جان‌های بسیاری در این راه از دست رفته است. در چنین شرایطی، حفظ اتحاد میان ایرانیان و پرهیز از حاشیه‌پردازی می‌تواند یکی از مهم‌ترین کمک‌ها به جنبش آزادی‌خواهی باشد.

اما یک پرسش جدی مطرح است: آیا برای حفظ این اتحاد می‌توان حقیقت را پنهان کرد؟ آیا دروغ گفتن برای جلوگیری از «حاشیه» مجاز است؟

تجربه انقلاب ۱۳۵۷ نشان می‌دهد که پاسخ به این پرسش تا چه اندازه سرنوشت‌ساز است. در آن زمان، در حالی که موج عظیمی از هیجان انقلابی کشور را فراگرفته بود، تعداد اندکی از چهره‌های سیاسی و دانشگاهی نسبت به آینده هشدار می‌دادند؛ افرادی مانند دکتر صدیقی که «در خشت خام آن می‌دیدند» که اکثریت مردم در آیینه هم قادر به دیدنش نبودند.

اما آن هشدارها شنیده نشد. منتقدان با شدیدترین اتهامات مواجه شدند: «مزدور شاه»، «دشمن انقلاب»، «تلاش برای منحرف کردن انقلاب» و «خدشه‌دار کردن اتحاد مردم».

نتیجه آن تجربه امروز برای همه روشن است. پس از استقرار جمهوری اسلامی، بسیاری از همان کسانی که در فضای انقلابی فعال بودند کشور را ترک کردند و ایران با دهه‌ها جنگ، سرکوب، اعدام و خفقان تنها ماند.

اکنون، نزدیک به پنجاه سال بعد، همان الگوی خطرناک دوباره در حال تکرار است: این تصور که برای رسیدن به هدف می‌توان واقعیت‌ها را پنهان کرد، و اگر کسی پرسشی مطرح کند یا روایت متفاوتی ارائه دهد فوراً با برچسب «هوادار جمهوری اسلامی» روبه‌رو می‌شود.

نمونه‌ای از این وضعیت در واکنش‌ها به سخنان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دیده شد. او در پاسخ پرسش خبرنگاری که از او پرسید «فکر می‌کنید وقتی جنگ تمام شود، نقشه ایران همان‌طور که هست باقی بماند» پاسخ داد: «نمی‌توانم به شما بگویم، احتمالا نه.»

با این حال، برخی رسانه‌های فارسی‌زبان ترجیح دادند این بخش از سخنان او را حذف کنند و اصلاً منتشر نکنند؛ ظاهراً با این استدلال که انتشار چنین جمله‌ای ممکن است به فضای سیاسی مورد نظر آن‌ها آسیب بزند. همان منطقی که ۵۰ سال پیش نیز وجود داشت؛ تا مبادا شور انقلابی فروکش کند.

در مقابل، برخی دیگر از رسانه‌ها بر اصل ساده‌ای تأکید کردند: حق مردم برای دانستن. این‌که شهروندان باید بتوانند همه اطلاعات را بشنوند، خود درباره آن قضاوت کنند و از جمله از دیدگاه یک فرد مهم و کلیدی مانند رئیس‌جمهور آمریکا درباره موضوع حساسی مانند تمامیت ارضی ایران آگاه باشند، تا شاید دفعه بعد خبرنگاری از او بپرسد که منظورش چیست.

اما این رویکرد به مذاق برخی خوش نیامد. در شبکه‌های اجتماعی حتی تلاش شد برای سخنان ترامپ «ادامه‌ای ساختگی» ساخته شود. یکی از این افراد در بخش نظرات کانال تلگرام استکهلمیان ادعا کرده است که ترامپ در ادامه جمله «نمی‌توانم به شما بگویم، احتمالا نه» گفته است «ایران احتمالاً بزرگ‌تر می‌شود و ممکن است اقلیم کردستان به آن افزوده شود»؛ ادعایی که هیچ مبنایی ندارد و هرگز از سوی ترامپ بیان نشده است.

در نمونه‌ای دیگر، کاربری در صفحه اینستاگرام استکهلمیان صراحتاً نوشته است که نباید این بخش از سخنان ترامپ منتشر شود و رسانه‌ها فقط باید آن قسمت‌هایی را بازگو کنند که «مطلوب» است؛ و هر رسانه ای که سخنان ترامپ در رابطه با تمامیت راضی ایران را منتشر کند «همراه جمهوری اسلامی است.»

پرسش اینجاست: اگر انتشار یک جمله واقعی از دهان رئیس جمهوری آمریکا که سرنوشت ایران امروز در دستانش قرار دارد ممنوع باشد، اگر هیچ روایت متفاوتی تحمل نشود و اگر هر پرسشی با برچسب «جمهوری اسلامی» سرکوب شود و مطرح کردن هر نگرانی «نفاق افکنی» و «دشمنی با انقلاب» باشد، تفاوت این رفتار با همان فضایی که پنجاه سال پیش صدای منتقدان را خاموش کرد و به نیم قرن فاجعه انجامید دقیقاً در کجاست؟

اگر قرار است تاریخ تکرار نشود، شاید نخستین گام این باشد که حقیقت— حتی وقتی ناخوشایند است—گفته شود، نه این‌ که دوباره قربانی «مصلحت» شود.

نظر شما چیست؟ در نظرسنجی استکهلمیان شرکت کنید:

آیا در شرایط حساس سیاسی و برای حفظ اتحاد در یک جنبش ملی می‌ بایست برخی واقعیت ها را پنهان کرد؟

نظرات شما و شرکت در نظرسنجی از طریق پیوند زیر:

https://t.me/stockholmian

استکهلمیان را در شبکه اجتماعی مورد علاقه خودتان دنبال کنید

اگر نظری در باره این مطلب دارید می توانید در زیر آن را بیان کنید