برای تصویربزرگتر بر روی آن کلیک کنید

آخرین بروز رسانی: ۲۴ ژانویه ۲۰۲۶
ایرانی‌ها از چه تیپ‌هایی بیش از همه بیزارند؟ نگاهی به نتیجه یک نظرسنجی معنادار

استکهلمیان - نتیجه‌ی نظرسنجی اخیر استکهلمیان، فراتر از یک رأی‌گیری ساده، تصویری نسبتاً شفاف از حساسیت‌های عمیق جامعه‌ی ایرانی در مسیر گذار به دموکراسی ارائه می‌دهد. اگر بخواهیم بی‌پرده بگوییم، این نظرسنجی نشان می‌دهد ایرانی‌ها نه فقط از «قدرت سرکوبگر»، بلکه از برخی تیپ‌های رفتاری درون خود جامعه نیز عمیقاً بیزارند؛ رفتارهایی که به‌زعم رأی‌دهندگان، از خودِ استبداد هم می‌توانند خطرناک‌تر باشند.

پرسش نظرسنجی با ۱۲ گزینه قابل انتخاب این بود:

به نظر شما «خطرناک‌ترین تیپ رفتاری»  در راه  گذار به دموکراسی  برای ایران از میان گزینه‌های زیر کدام است؟

سه تیپ اول، که مجموعاً بیش از نیمی از آرا را به خود اختصاص داده‌اند، تصادفی در صدر قرار نگرفته‌اند.

۱. برچسب‌زنِ همیشه آماده (۲۵ درصد)
رتبه‌ی اول با اختلاف چشمگیر به کسی می‌رسد که سریع برچسب می‌زند و هر مخالفتی را با «خائن»، «نفوذی» یا «مزدور» پاسخ می‌دهد. این تیپ، عملاً زبان استبداد را در لباس اپوزیسیون بازتولید می‌کند. گفت‌وگو را می‌کُشد، عقل جمعی را فلج می‌کند و جامعه را به اردوگاه‌های متخاصم تقسیم می‌کند. شاید به همین دلیل است که بیشترین نفرت متوجه اوست؛ چون مردم به‌درستی حس می‌کنند این رفتار، حتی در فردای دست یابی به دمکراسی هم می‌تواند همان چرخه‌ی حذف و سرکوب را بازتولید کند.

۲. تفرقه‌افکنِ قومی/مذهبی/زبانی (۱۴ درصد)
رتبه‌ی دوم به کسانی می‌رسد که آتش تفرقه‌ی هویتی را شعله‌ور می‌کنند. تجربه‌ی تاریخی ایران (و منطقه) به مردم آموخته است که بازی با شکاف‌های قومی، مذهبی و زبانی، می تواند سریع‌ترین راه برای فروپاشی سرمایه‌ی اجتماعی باشد. این تیپ رفتاری، حتی اگر با نیت «حق‌طلبی» شروع شود، اغلب به مسیری می‌رود که در نهایت دموکراسی را قربانی جنگ هویت‌ها می‌کند. حساسیت بالای رأی‌دهندگان به این گزینه، نشانه‌ی بلوغی تلخ اما واقعی است.

۳. خودمحورِ مصلحت‌سنج (۱۲ درصد)
سومین تیپ منفور، کسی است که منافع شخصی‌اش را مقدم بر منافع جامعه می‌داند. این همان نقطه‌ای است که سیاست، اخلاق و مسئولیت اجتماعی از هم جدا می‌شوند. جامعه‌ای که در بحران است، از «منِ من» خسته است. رأی بالا به این گزینه نشان می‌دهد مردم به‌خوبی تشخیص می‌دهند که دموکراسی بدون فداکاری، بدون ترجیح جمع بر فرد، صرفاً یک شعار توخالی است. ناتوانی در تشخیص اولویت‌های جمعی و اولیت دادن منافع حقیر خود در برابر منافع کلان جامعه، در لحظه‌ای که جامعه در سوگ و اضطراب است. این شکافِ ادراکی، اگر به یک الگوی فراگیر تبدیل شود، چیزی جز فرسایش اعتماد و همدلی به‌جا نمی‌گذارد.

نتیجه این نظرسنجی یک پیام روشن دارد:
ایرانی‌ها بیش از هر چیز از رفتارهایی بیزارند که گفت‌وگو، همبستگی و مسئولیت‌پذیری را نابود می‌کند؛ چه این رفتار از حاکمیت بیاید، چه از اپوزیسیون، چه از یک کاربر عادی در یک دورهمی مجازی.

گذار به دموکراسی، قبل از هر چیز، یک تغییر رفتاری و فرهنگی است. اگر این سه تیپ رفتاری همچنان دست بالا را داشته باشند، حتی سقوط یک نظام هم الزاماً به تولد آزادی ختم نخواهد شد.

این نظرسنجی نه فقط یک هشدار، بلکه یک آینه است. آینه‌ای که اگر جرأت نگاه کردن به آن را نداشته باشیم، تاریخ دوباره همان بازی قدیمی را با ما تکرار خواهد کرد.

تعداد شرکت کنندگان در نظرسنجی:‌ ۹۲۳ نفر

استکهلمیان را در شبکه اجتماعی مورد علاقه خودتان دنبال کنید

اگر نظری در باره این مطلب دارید می توانید در زیر آن را بیان کنید