آخرین بروز رسانی: ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۴
ارتکاب به جرایم برنامه ریزی نشده و آنی،  و پیامدهای ویرانگر آن برای همه ابعاد زندگی

استکهلمیان – استکهلمیان معمولا جرایمی که توسط یکی اعضای جامعه فارسی زبان سوئد صورت می گیرد را بازتاب می دهد. با این هدف که جامعه فارسی زبان سوئد با آگاهی از پیامدهای فاجعه بار ارتکاب یک جرم برای خود فرد و نزدیکانش،  با تصمیمات خطیر و اشتباهی که در بسیاری موارد تنها در یک لحظه اتخاذ می شود،  زندگی خود و خانواده اش را برای همیشه تباه نکند.

حتی اگر یک نفر بدنبال آگاهی بیشتر از پیامدهای فاجعه بار ارتکاب به جرم، جلوی تباه شدن زندگی خود و خانواده اش را بگیرد سود انتشار اخبار این جرایم، از ضرر آن بیشتر بوده است.

از جمله جرایمی که مهاجرین سهم قابل توجهی در آن دارند جرایم جنسی است.  جرایم جنسی در اکثر مواقع برنامه ریزی شده نیست. بندرت پیش می آید که مجرم قربانی خود را برباید و با هدف تجاوز جنسی به مکان دیگری منتقل کند. بلکه اکثر جرایم جنسی جرایم برنامه ریزی نشده و
لحظه ای است که مجرم از یک فرصت اتفاقی پیش آمده سوء‌استفاده کرده و دست به جرم می زند.

دلایل جامعه شناسی مختلفی برای این که چرا مهاجرین، و خصوصا مهاجرین از کشورهای غیر غربی، سهم قابل توجهی در جرایم جنسی در غرب و از جمله سوئد به خود اختصاص داده اند بیان شده است. اما یکی از این دلایل بدون شک تصور کاملا متفاوت یک فرد تازه وارد به جامعه ای جدید از  مفهوم واژه «تجاوز» است.

در این مطلب با اشاره به یک رویداد واقعی که خبر آن روز گذشته در رسانه های سوئد منتشر شد و همچنین گفتگویی با محمد حیدری حقوقدان ارشد مرکز اطلاعات مهاجرین سوئد به زبانی ساده به دو مفهوم حقوقی
särskilt utsatt situation
یا «شرایط آسیب پذیر ویژه»
و همچنین
vara i beroendeställning
یا «قرار داشتن در موقعیت وابسته»
در قوانین جزایی سوئد می پردازیم که آگاهی از آن بدون شک برای جامعه فارسی زبان سوئد مفید خواهد بود. خواندن این مطلب را به همه خوانندگان استکهلمیان و بخصوص بخشی که به تازگی به سوئد مهاجرت نموده اند توصیه می کنیم.

******

ویدیو کلیپ ضمیمه این خبر مربوط به بخش خبری روز گذشته تلویزیون اس و ت سوئد است. در این خبر آمده است که یک راننده تاکسی در سوئد به واسطه تجاوز به یک مسافر مرد، که دارای اندکی ناتوانی ذهنی نیز بوده، به سه سال و سه ماه زندان محکوم شده است. این راننده تاکسی قرار بود که این مرد جوان را از منزلش به یک محل کار ویژه افراد دارای ناتوانی های ذهنی منتقل کند، که وی را در راه مورد تجاوز قرار می دهد. هیچ اطلاعات دیگری در این خبر ارائه نشده است. اما بر روی یک نکته،  که رای دادگاه برای محکومیت راننده تاکسی به سه سال و سه ماه زندان نیز بر آن متمرکز شده، تاکید شده است. این نکته که قربانی تجاوز در
särskilt utsatt situation
یا «شرایط آسیب پذیر ویژه»
و همچنین
beroendeställning
«قرار داشتن در موقعیت وابسته»
بوده است که موضوع این مطلب است.

استکهلمیان به نسخه کاملی از حکم دادگاه و نیز متن بازجویی های انجام شده در این پرونده دسترسی داشته است. این راننده تاکسی که دارای همسر و فرزند نیز هست علاوه بر سه سال و سه ماه زندان، پروانه شغلی خود به عنوان راننده تاکسی را نیز از دست خواهد داد و تا سال ها از انجام بسیاری مشاغل نیز محروم خواهد بود. این راننده تاکسی همچنین محکوم به پرداخت ۲۴۰ هزار کرون خسارت به مرد جوان مسافر خود شده است. بگذریم از پیامدهای فاجعه بار ارتکاب این جرم برای حیثیت اجتماعی این راننده تاکسی در نزد خانواده، دوست، آشنا، همکاران و جامعه. به عبارت دیگر زندگی اجتماعی این راننده تاکسی بواسطه جرمی که مرتکب شد بکلی ویران شده است.

جالب است بدانید که کل زندگی این فرد،  تنها به واسطه بیرون پریدن یک جمله آنی نسنجیده و نابجا از دهانش اینچنین ویران شده است. در پرونده آمده است، به طور بسیار خلاصه، که این راننده تاکسی در حین سفر کوتاه با مسافر جوان خود از او می پرسد «آیا فیلم سکسی هم نگاه میکنی؟» و مسافر جوان پاسخ می دهد که بله گاهی اوقات فیلم های پورنوگرافیک نگاه می کند. پس از آن راننده تاکسی تلفن موبایل خود را بیرون آورده و از داخل آن تصاویر عریان زنی را به مسافر نشان می دهد. راننده تاکسی سپس خودرو را در کنار جاده متوقف می کند و پس از لمس کردن اندام این مرد جوان آلت تناسلی وی را بیرون آورده و  در دهان خود قرار می دهد که در نهایت منجر به انزال می شود. بر اساس تحقیقات پلیس کلیه این مراحل، و توقف خودرو در خلال سفر، حدود ۱۰ دقیقه طول می کشد. پس از آن راننده تاکسی مسافر را به مقصد خود می رساند. مسافر جوان در مقصد برای یکی از کارکنان محل کار خود آنچه را که اتفاق افتاده است بیان می دارد و متعاقب آن پلیس در جریان قرار می گیرد و در نهایت منجر به بازداشت این راننده تاکسی به اتهام تجاوز جنسی می شود.

در نهایت در روز ۲۹ ماه اوت حکم دادگاه و پیامدهای فاجعه بار آن برای این راننده تاکسی زندگی وی را برای همیشه دگرگون می کند.

استکهلمیان: آقای حیدری بر اساس تجربیات میدانی شما، و یا احیانا تحقیقاتی که ممکن است در این زمینه صورت گرفته باشد، آیا تفاوت نگرش یک مهاجر تازه وارد به سوئد با نگرش یک سوئدی و یا مهاجر قدیمی نسبت به جرمی که آن را با نام «تجاوز» می شناسیم در گرفتار آمدن مهاجرین در چنین مخمصه هایی نقشی ایفا می کند؟

محمد حیدری: من ترجیح می دهم که زیاد وارد ابعاد روان شناختی و جامعه شناسی این قضیه نشوم چون تخصصی در این زمینه ها ندارم  بهتر این یک جامعه شناس به این مقوله بپردازد. اما می توانم بگویم که در طی سال های فعالیت های شغلی ام با وکلای سوئدی متعددی در پرونده های جنایی برخورد داشته ام. بسیاری از این وکلا به نکات قابل توجهی در رابطه با موکلین غیر اروپایی خود اشاره می کنند. بارها اتفاق افتاده که از وکلای سوئدی شنیده ام که از موکل مهاجر خود که در دادگاه به جرم تجاوز محکوم شده است نقل  قول می کنند که «خیلی زور دارد، هیچ کاری نکنی و حالا بابتش زندان بروی و به طرف خسارت هم پرداخت کنی.» وکلای سوئدی دیگری بارها به من گفته اند که احساس می کنند برداشت های متناضی در ذهن موکلین مهاجرتبارشان در رابطه با آزادی های جنسی در سوئد وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد. مهاجر تازه واردی که جامعه جدید را جامعه ای پذیرا و آزاد از نقطه نظر روابط جنسی می بیند، اما همزمان برایش قابل درک نیست که پس چرا جامعه ای که آزادی های جنسی را اینچنین پشتیبانی و تشویق می کند در زمان استفاده از این آزادی ها فرد را با چنین مجازات های سنگینی تنبیه می کند.  این ها نشان می دهد که دید برخی از افراد تازه وارد نسبت به آن چه که در جامعه جدید از بعد حقوقی «تجاوز» تلقی می شود بسیار متفاوت است.

استکهلمیان: بدون شک یکی از مهمترین این موارد خصوصا در پرونده های جرایم جنسی مفهوم حقوقی särskilt utsatt situation یا «شرایط آسیب پذیر ویژه»  و همچنین beroendeställning یا «قرار داشتن در موقعیت وابسته» است که هدف ما از این گفتگو یکی هم توضیح این دو مبحث حقوقی مهم برای خوانندگان استکهلمیان است. لطفا این دو مبحث را بدون استفاده از اصطلاحات حقوقی و با زبان خیلی ساده توضیح بدهید.

محمد حیدری: فرض کنید که شما بر روی نیمکت یک پارک با فرد بزرگسال و ناشناسی که می آید و کنارتان می نشیند  هم صحبت و آشنا می شوید و در نهایت تصمیم می گیرید که به محل دیگری بروید و رابطه ای را شروع کنید. این همان آزادی جنسی دنیای غرب است و هیچ قانونی نمی تواند جلوی این آزادی شما را بگیرد. فرقی نمی کند که آن مرد دارای همسر باشد، زن دارای شوهر باشد.... دو انسان بزرگسال در غرب آزادند که در صورت توافق دوطرفه هر نوع رابطه جنسی با یکدیگر داشته باشند.

اما اگر شما با این فرد بجای نیمکت پارک در محل کار آشنا می شدید و طرف مقابل کارمند زیردستتان بود، و یا در دانشگاه آشنا می شدید و طرف مقابل دانشجوی زیر دست شما می بود، یا فردی زندانی که شما زندان بانش هستید می بود قضیه بکلی فرق می کرد. در قوانین جزایی سوئد به صراحت آمده است که یک رابطه جنسی هرگز یک رابطه با توافق دو طرف تلقی نمی شود چنانچه یکی از طرفین «در شرایط آسیب پذیر ویژه» و یا «در موقعیت وابسته» قرار گرفته باشد. منظور از «موقعیت وابسته» رابطه زیردست و بالادست است. برای مثال یک کارمند جزء که بنظر می رسد با کمال میل خود با رئیسش همبستر شده می تواند از ترس از دست دادن شغلش تن به این کار داده باشد. منظور از «شرایط آسیب پذیر ویژه» نیز مواردی از قبیل بیهوشی، خواب، ترس شدید، بیماری، آسیب بدنی، اختلال روانی یا تأثیر مواد مخدر یا الکل است که در اثر تعیین کننده در رسیدگی به پرونده های جرایم جنسی دارد.

استکهلمیان: پس باید در زمان تصمیم گیری برای برقراری یک رابطه جنسی به این موارد اکیدا توجه کرد.

محمد حیدری: چنانچه در محل کارتان و یا هر مکان دیگری با فردی که نسبت به شما در موقعیت زیردست قرار دارد رابطه ای برقرار کنید خود را از نقطه نظر حقوقی در معرض خطری جدی قرار داده اید. قوانین سوئد در این گونه موارد بسیار سخت گیرانه است. یافتن یک شریک جنسی در چنین شرایطی انتخاب بدون خطری نیست و می تواند پیامدهای جدی و ناخواسته ای بدنبال داشته باشد. نکته مهم دیگر اطمینان از بالغ، هشیار و از نظر روحی سالم بودن فردی است که قرار است رابطه ای جنسی با وی آغاز کنید. آن راننده تاکسی اگر به این موضوع فکر می کرد هرگز آن جمله از دهانش بیرون نمی آمد و زندگی اش هرگز چنین تباه نمی شد. این راننده تاکسی هر دو مورد  « در شرایط آسیب پذیر ویژه» و یا «در موقعیت وابسته» را زیر پاگذاشت. اگر همین راننده تاکسی در همان روز با مرد بالغ و سالم دیگری بر روی نیمکت پارک، از طریق یک اپلیکیشن، در یک دیسکوتک آشنا می شد و همین عمل را با او انجام می داد تحت تاثیر هیچ پیامد قانونی قرار نمی گرفت.

استکهلمیان:‌ نکته مهم حقوقی دیگری در این رابطه وجود دارد که بخواهید نظر خوانندگان استکهلمیان را به آن جلب کنید؟

محمد حیدری: در این رابطه یکی از مهم ترین نکات این است که باید همیشه به فرق میان اخلاق و قانون توجه کرد. اخلاق و قانون دو مقوله کاملا جدا هستند. یک زن شوهر دار و یا مرد زن دار که به همسر خود خیانت می کند در هر جای دنیا که باشد یک عمل غیر اخلاقی انجام داده است. تصور نمی کنم مکانی در دنیا باشد که خیانت به همسر را عملی غیر اخلاقی نداند. در سوئد غیر اخلاقی استِ، در ایران غیر اخلاقی است، در عربستان و فرانسه و سوئیس و آفریقا و آمریکا هم غیر اخلاقی است. اما قانون فرق می کند. در سوئد شما آزادید که با زن شوهر دارد و یا مرد زن دار رابطه جنسی داشته باشید. شما مرتکب عملی غیر اخلاقی شده اید، اما قانون شکنی نکرده اید، جرمی مرتکب نشده اید و هیچ قدرتی نمی تواند از لحاظ قانونی مشکلی برای شما ایجاد کند. این همان چیزی است که ما با نام آزادی غربی میشناسیم. اما در جای دیگری از دنیا قانون می تواند چنین عمل غیر اخلاقی را  با حتی  گردن زدن و  مرگ مجازات کند و چنین آزادی را به رسمیت نشناسد. در واقع هر عمل غیر اخلاقی با توجه به محل زندگی شما لزوما جرم نیست و توجه به این نکته مهم و آشنایی با قوانین و هنجارهای جامعه جدید می تواند زندگی فرد تازه وارد را بمراتب آسانتر کند.

با سپاس از: مرکز اطلاعات مهاجرین سوئد
تلفن تماس:
وب سایت: www.immigrantinfo.se

استکهلمیان را در شبکه اجتماعی مورد علاقه خودتان دنبال کنید

اگر نظری در باره این مطلب دارید می توانید در زیر آن را بیان کنید