بانک مرکزی ایران ریال دیجیتال را به واقعیت در آورد

آخرین بروز رسانی: ۷ ژوئیه ۲۰۲۴
ایران از نخستین کشورهای جهان که نسخه دیجیتال پول ملی خود را به واقعیت در آورد، اما چرا ۶۴ سال به بالاها آدم حساب نشدند؟

استکهلمیان – بر اساس اطلاعات رویترز در حال حاضر ۱۳۰ کشور در اقصی نقاط دنیا که ۹۸ درصد از اقتصاد جهانی را در اختیار دارند؛ در حال بررسی نسخه‌های دیجیتالی ارز کشورخود یا اصطلاحا  CBDC هستند.

تقریباً نیمی از این کشورها در حال حاضر در مرحله استفاده آزمایشی از ارز دیجیتال و توسعه آن هستند. از این میان ایران نیز به پیشترفت‌های قابل توجهی در این زمینه دست پیدا کرده و نام خود را فهرست پیشگامان ارائه ارز دیجیتال ملی به ثبت رسانده است.

اما در جواب این سوال که چرا کشورها با این شتاب به دنبال ارز دیجیتال کشور خود هستند؛ باید گفت که بانک‌ مرکزی کشورهای مختلف برای جلوگیری از گسترده‌ترشدن استفاده از ارزهای دیجیتال غیرمتمرکز و فاقد پشتوانه مانند بیت کوین در کشور خود به دنبال راه اندازی ارز دیجیتال کشور خود هستند که از سوی بانک مرکزی این کشورها پشتیبانی می شود.  به بیان دیگر فشار جهانی برای استفاده از CBDC ها یا همان ارز دیجیتال ملی زمانی زیاد خواهد شد که استفاده فیزیکی از پول نقد کاهش پیدا کند و کشورها به دنبال راه مقابله با تهدید جایگزین شدن ارزهای دیجیتالی غیر متمرکز و بدون پشتوانه مانند بیت کوین با پول ملی باشند. البته باید اضافه کرد که برخی از کشورها نیز به‌دنبال استفاده از مزایای فناوری‌های نوین، کاهش هزینه‌های جابه‌جایی پول و به‌طور کلی پیشرفته‌ترکردن فناوری‌های مالی مرتبط با ارز رسمی خود هستند. به طور کلی باید گفت که اکثر کارشناسان معتقدند که ارزهای دیجیتال ملی در مجموع می‌توانند برای اقتصاد کشورها مفید باشند و به همین خاطر است که اهمیت این موضوع در چند سال اخیر برای دولت‌ها و بانک‌های مرکزی پررنگ‌تر شده است.

حدود یازده کشور، از جمله تعدادی در دریای کارائیب ، تاکنون ارزهای دیجیتال ملی با پشتوانه بانک مرکزی  (CBDC) خود را راه اندازی کرده‌اند. بیش از ۲۰ کشور دیگر نیز در سال جاری گام‌های مهمی را در جهت اجرای آزمایشی ارز دیجیتال ملی خود برمی‌دارند.

در کشور چین تعداد افرادی که از یوآن دیجیتال استفاده می‌کنند اکنون به ۲۶۰ میلیون نفر رسیده است و ۲۰۰ فعالیت اقتصادی از تجارت الکترونیک گرفته تا پرداخت‌های دولتی را پوشش می‌دهد. دو اقتصاد نوظهور دیگر، هند و برزیل نیز قصد دارند ارزهای دیجیتال را به زودی راه اندازی کنند.

بانک مرکزی اروپا در مسیر شروع آزمایشی «یورو دیجیتال» تا قبل از سال ۲۰۲۸ است؛ در میان کشورهای اروپایی، سوئد یکی از پیشرفته‌ترین کشورها در استفاده پایلوت ارز دیجیتال ملی است؛ در حالی که بانک مرکزی انگلیس تا پایان این دهه هیچ برنامه‌ای برای استفاده از «پوند دیجیتال» ندارد.

در آمریکا «دلار دیجیتال» فقط برای تبادل بانک‌ها بایکدیگر درحال بررسی است و برای استفاده مردم عادی از آن فعلا برنامه‌ریزی خاصی صورت نگرفته است. اما استرالیا، تایلند، کره جنوبی و روسیه قصد دارند در سال جاری استفاده آزمایشی از ارز دیجیتال ملی خود را آغاز کنند، کاری که ایران هم اکنون موفق به اجرای آن شده است.

در این طرح که با مشارکت ۲ بانک بزرگ ایران (ملت و تجارت) در جزیره کیش آغاز شد مشتریان شبکه بانکی در ایران  اکنون می‌توانند بدون استفاده از پول‌های کاغذی یا کارت های بانکی به سادگی از طریق «کیف پول» ریال دیجیتال و تنها با اسکن بارکد نسبت به انجام خرید کالا و خدمات مورد نظر خود اقدام کنند.

ریال دیجیتال برخلاف سایر انواع پول الکترونیک رایج در کشور که از طریق حساب‌های بانکی و ابزارهای پرداخت متداول همچون کارت بانکی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ نیاز به تسویه بین بانکی برای انتقال وجوه بین خریدار و فروشنده ندارد و به‌محض انجام عملیات خرید، وجوه دریافتی آن در اختیار فروشنده قرار می‌گیرد.

استفاده از ریال دیجیتال بسیار ساده است. شهروندان می‌توانند با استفاده از یک اپلیکیشن موبایل، ریال‌های دیجیتال خود را در یک کیف پول الکترونیکی ذخیره کنند. برای پرداخت، کافی است کد «کیو آر» فروشنده را اسکن کنن. تراکنش‌ها بلافاصله و بدون نیاز به تسویه بین بانکی انجام می‌شود، یعنی پول فوراً از حساب خریدار کسر و به حساب فروشنده واریز می‌شود. به گفته مدیران بانک مرکزی ایران این سیستم برای پرداخت‌های خرد مانند خرید روزانه یا پرداخت کرایه تاکسی بسیار مناسب است و می‌تواند جایگزینی برای استفاده از پول نقد یا کارت‌های بانکی باشد. در حال حاضر هر نفر می تواند تا ۱۵ میلیون تومان ایران (حدود ۲۷۰۰ کرون سوئد) ریال دیجیال در کیف پول خود داشته باشد.

ریاال دیجیتال می توانست برای جهانگردان و بخصوص ایرانیان خارج از کشور که به ایران سفر می کنند و فاقد کارت های پرداختی بانکی این کشور هستند بسیار کاربردی باشد اما متاسفانه «کیف پول» ریال دیجیتال در ایران، حداقل در حال حاضر، تنها از سوی بانک برای مشتری صادر می شود و امکان تهیه یک «کیف پول» بدون آن که فرد مشتری یک بانک ایرانی باشد فعلا وجود ندارد.

موضوع جالب دیگر آن که مشتریان بانک ملت (یکی از دو بانک ارائه کننده این خدمت) که برای تهیه «کیف پول» ریال دیجیتال خود در اپلیکیشن این بانک (اپلیکیشن سکه) اقدام کردند مشاهده نموده اند که سال تولد ۱۳۴۰ خورشیدی آخرین سال قابل انتخاب در این اپلیکیشن برای تهیه «کیف پول» ریال دیجیتال است و افراد متولد سال ۱۳۳۹ و قبل از آن امکان ثبت نام ندارند و در واقع ۶۴ سال به بالاها جزو آدم حساب نشده اند! هنوز مشخص نیست که آیا این یک اشکال فنی است و یا اینکه سالمندان آگاهانه از استفاده از این فن آوری محروم شده اند.

استکهلمیان را در شبکه اجتماعی مورد علاقه خودتان دنبال کنید

اگر نظری در باره این مطلب دارید می توانید در زیر آن را بیان کنید