آخرین بروز رسانی: ۱ ژوئن ۲۰۲۴
استفاده غیرصحیح و اشتباه از خودروهای دنده اتوماتیک و هزینه های سنگین متعاقب آن

بدون شک اختراع گیربکس اتوماتیک یکی از بزرگترین دستاوردها در صنعت خودرو به حساب می‌آید. رانندگی با دنده اتومات بسیار ساده است. همه کسانی که برای بار اول رانندگی با ماشین اتوماتیک را تجربه می‌کنند، روی این موضوع صحه می‌گذارند. خیلی از افرادی که پیاپی در آزمون رانندگی رد می‌شوند، در برقراری هماهنگی بین پدال کلاچ و گاز هنگام آغاز حرکت دچار مشکل شده و ماشین را خاموش می‌کنند.

اگرچه رانندگی با خودرو دنده اتوماتیک بسیار راحت و ایمن است ولی نیاز به نگهداری و توجه ویژه‌ای در مقایسه با گیربکس‌های دستی دارد، زیرا در صورت خراب شدن، هزینه تعمیر آن می تواند تبدیل به یکی از گرانترین تجربه های تان در رابطه با خودرو شود.

با این وجود تعداد قابل توجهی از رانندگان و دارندگان خودروهای دنده اتوماتیک شیوه صحیح استفاده از آن را نمی دانند.  شاید باورکردنش مشکل باشد اما تعداد زیادی از افراد سال ها دارای خودروی دنده اتوماتیک بوده اما حتی یک بار از ترمز دستی آن استفاده نکرده اند! بسیاری تصور می کنند که ترمزدستی در این نوع خودرو یک چیز زائد است و بجای آن از سیستم گیربکس اتوموبیل بجای ترمز دستی استفاده می کنند!

برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی گیربکس‌های اتوماتیک کارهایی وجود دارد که هرگز نباید در حین رانندگی انجام دهید تا متحمل هزینه‌های سنگین برای تعمیر و تعویض آن نشوید.

استکهلمیان در زیر به تعدادی از عادی ترین اشتباهات در زمان راندن خودرهای با گیربکس اتوماتیک اشاره می کند:

تغییر حالت دنده خودرویی که کاملا متوقف نشده
این کار به شدت برای گیربکس مضر است و باعث تغییر وضعیت سریع قطعات گیربکس می‌شود که به مرور باعث خراب آن خواهد شد. جهت تغییر حالت دنده باید همیشه ابتدا پدال ترمز را فشار دهید، صبر کنید تا خودرو را به حالت توقف کامل در آید و بعد دنده را تغییر دهید. تغییر دنده از جلو به عقب و بالعکس در حالی که خودرو کاملا متوقف نشده شدیدا به گیربکس آسیب می‌زند و در نهایت موجبات نابودی آن را فراهم می آورد.

روشن کردن خودرو دنده اتومات در حالت N
برای روشن کردن خودرو اتوماتیک، مطمئن شوید که دنده روی حالت P باشد. سپس پای خود را روی پدال ترمز بگذارید. به این ترتیب مطمئن خواهید شد که هنگام روشن کردن، ماشین حرکت نخواهد کرد. سپس استارت بزنید. به‌ این ترتیب خودرو آماده حرکت می شود. برخی  برای استارت زدن خودرو به بهانه «شتاب‌گیری اولیه بهتر» دنده را در حالت N قرار می دهند، هر گز این عمل را انجام ندهید.

پارک و سپس خاموش کردن خودرو اتومات با قراردادن دنده در حالت P
این یکی از شایع ترین و در عین حال مضرترین اشتباهاتی است که رانندگان خودروهای اتوماتیک مرتکب می شوند. این اشتباه متعلق به دسته ای است که تصور می کنند ترمز دستی در خودرو اتوماتیک یک چیز زائد است و بجای آن از سیستم گیربکس اتوموبیل بجای ترمز دستی استفاده می کنند! در حالی که این گیربکس بیچاره است که بواسطه این اشتباه تمام فشار بر روی خودرو را تقبل می کند تا این که سرانجام کمرش بشکند. برای پارک و سپس خاموش کردن خودرو دنده اتوماتیک به طور صحیح،  پس از آنکه از محل پارک خودرو مطمئن شدید، ماشین را به ‌طور کامل متوقف کنید. ابتدا دنده را روی حالت N قرار دهید. سپس ترمز دستی را بکشید (در برخی خودرو‌ ها ترمز دستی دکمه ‌ای است). سپس دنده را روی حالت P قرار دهید و ماشین را خاموش کنید. با انجام این کار وزن ماشین از روی گیربکس برداشته شده و به ترمز دستی منتقل می شود. بسیاری از رانندگان بعد از ایست کامل دنده را از حالت درایو (D) مستقیما بر روی حالت پارک (P) قرار می دهند و بعد از آن به سراغ ترمز دستی می روند، و یا اصلا سراغ ترمز دستی نمی روند! در واقع وضعیت    P تنها به عنوان سیستم پشتیبان ترمزدستی عمل می‌ کند تا در صورت بروز مشکل و یا ضعف در ترمزدستی، بتواند مانع از حرکت خودرو شود. به این دلیل نباید از وضعیت P به عنوان ترمز در زمان خاموش بودن ماشین استفاده کرد. این عمل بویژه در موقعیت های شیب برای گیربکس بشدت مضر است. بعضی رانندگان با اتکا به حالت P از فعال کردن ترمز دستی امتناع می‌کنند که این کار بسیار اشتباه است. سیستم گیربکس خودرو تحمل فشار وارد شده خصوصا در شیب را ندارد و امکان شکستن آن زیاد است. این عمل همچنین موجب آسیب به جعبه دنده و یا حرکت خودرو در شیب و آسیب های خطرناک دیگر می شود. پس حتماً پس از پارک کردن خودرو، ابتدا پدال ترمز را تا انتها فشار دهید و دنده را در حالت N قراردهید سپس ترمز دستی را کاملاً درگیر کنید، پا را از روی ترمز برداشته سپس دنده را در وضعیت P قرار دهید. با این کار آسیبی به جعبه دنده وارد نخواهد شد و فشار، خصوصا در شیب، را ترمز دستی تحمل خواهد کرد.

گاز دادن درجا قبل از قرار دادن دنده در حالت  D
اکثر ما این کار را به دفعات با خودروهای دنده‌ای انجام داده‌ایم. ولی باید بدانید انجام این کار با خودروهای دنده اتومات اصلا کار درستی نیست و موجب اصطکاک بیشتر قطعات و در دراز مدت موجب خرابی گیربکس می‌‌شود.

تغییر وضعیت دنده به حالت N (خلاص) پشت چراغ‌ قرمز
بسیاری از افراد با هدف کاهش مصرف سوخت و جلوگیری استهلاک گیربکس‌های اتومات در توقف‌های کوتاه مانند توقف پشت چراغ‌ قرمز دنده را در حالت  N، یا همان خلاص، قرار می‌دهند ولی در واقع بهترین کار این است که دنده در وضعیت D باقی بماند و پایتان را روی ترمز قرار دهید. به‌طور‌کلی در توقف‌های کوتاه زیر ۳ دقیقه بهتر است دنده را خلاص نکنید. در این حالت استهلاک گیربکس به مراتب کمتر است. در بسیاری از موارد تغییر زیاد دنده از حالت D به N موجب استهلاک بیشتر گیربکس‌های اتومات می‌شود.

خلاص کردن دنده در سرازیری
عده‌ای این کار را با هدف کاهش مصرف سوخت و کاهش اصطکاک گیربکس انجام می‌دهند. ولی چنین عملی در واقع نتیجه عکس می‌دهد و باعث می‌شود که روان‌کاری قطعات گیربکس با اشکال روبرو شود و به مرور خراب شدن گیربکس را به‌همراه داشته باشد. هرگز در سرازیری دنده خودرو اتوماتیک را بر روی حالت خلاص (N) قرار ندهید.

قرار دادن دنده در حالت P قبل از توقف کامل
قرار دادن دنده در حالت P سبب می‌شود که یک پین قفل‌کننده، داخل دنده متصل به شفت خروجی گیربکس قرار گیرد. انجام این کار در وضعیتی که خودرو کاملا متوقف نشده است خطر شکستن این پین را بالا می‌برد. پس هرگز سعی نکنید که این کار را انجام دهید، اول کاملاً توقف کنید و بعد دنده را در حالت پارک قرار دهید.

************

با رعایت نکات فوق ضمن داشتن امنیت بیشتر در ترافیک، از فرسوده شدن سریع سیستم گیربکس خودروی اتوماتیک خود و متعاقب آن مخارج سنگین تعمیر و یا تعویض آن جلوگیری به عمل خواهید آورد.

همچنین توجه کنید  که خودروهای مختلف، خصوصا از نوع جدیدتر، می توانند دارای سیستم های گیربکس متفاوت باشند. همیشه در درجه نخست به توصیه مندرج در دفترچه راهنمای خودرو خود عمل کنید که بهترین منبع برای یادگیری شیوه صحیح استفاده از خودرو هستند.

اگر نظری در باره این مطلب دارید می توانید در زیر آن را بیان کنید