آخرین بروز رسانی: ۱۷  فوریه ۲۰۲۴
بر اساس قوانین جدید بازنشستگی از چه سنی می توانیم در سوئد بازنشسته شویم

استکهلمیان –  خصلت بشر به گونه ای طراحی شده  است که در اکثر مواقع تصور می کند عمری جاویدان دارد و می تواند برای ۵۰۰ سال آینده خود برنامه ریزی کند. هر چه انسان جوان تر باشد این خصلت در او قوی تر است. اما با پیدا شدن نخستین تارهای سپید مو بر سر و نخستین چین ها بر روی صورت ناگهان صدای سوت قطار زمهلتی که نمانده است میدهد هشدار، که به قدر نیم نفس منتظر نخواهد شد، پیاده باید شد.

زندگی در بهترین حالت ممکن از حدود ۱۰۰ تابستان تشکیل شده است. باز هم در بهترین حالت ممکن،  از این ۱۰۰ تابستان حدود ۳۰ تا ۳۵ تابستان دوران بازنشستگی است.

قوانین بازنشستگی در جهان از پیچیده ترین ها بشمار می رود، و پیچیده تر نیز خواهد شد. با پیشرفت علم و افزایش طول عمر انسان یکی از بزرگترین مشکلات آینده جوامع بشری تامین هزینه زندگی انسان هایی خواهد بود که دیگر نمی توانند بواسطه کهولت سن سهمی در چرخه تولید جامعه ایفا کنند، بازنشستگان.

در بسیاری از کشورهای جهان که در طی نیم قرن گذشته مدیریت و تدابیر صحیحی در این رابطه اتخاذ نشده است اینک از فاجعه قریب الوقوع ورشکستگی صندوق های بازنشستگی صحبت می شود تا جایی که از آن به عنوان یک ابرچالش در اقتصاد این کشورها نام برده می شود. چالش بزرگی که از جمله منتهی به افزایش ناگهانی و شدید سن بازنشستگی شده است.

قضیه در اصل خود ساده است. از آنجایی که ما عمر بیشتری میکنیم اندوخته بازنشستگی سال های کاری ما نیز اجبارا مابین سال های بیشتری تقسیم می شود که در نتیجه منتهی به مبلغ بازنشستگی ماهانه کمتری برایمان خواهد شد، در نتیجه باید  سال های بیشتری کار کرد. در کشورهایی که مدیریت بهتری دارند از طریق قانون گذاری صحیح و تطبیق آن با واقعیت های موجود سعی می شود که از به وجود آمدن چنین فاجعه ای اجتناب شود.

سوئد نیز در همین راستا قوانین بازنشستگی جدیدی را به مرحله اجرا می گذارد که از سال ۲۰۲۶ قوت اجرایی خواهد یافت. قوانینی که از هم اکنون بر روی زندگی بازنشستگی همه ما تاثیرگذار خواهد بود.

کلید واژه قوانین بازنشستگی جدید سوئد «سن جهت» یا «Riktålder» است که تعیین می کند هر کدام از ما در چه سنی خواهیم توانست بازنشسته شویم. اما «سن جهت» چیست و از کجا بدانیم که «سن جهت» ما کدام است.

محمد حیدری در مرکز اطلاعات مهاجرین سوئد در گفتگویی با استکهلمیان توضیحات بیشتری در رابطه با قوانین بازنشستگی جدید سوئد ارائه می کند که از طریق پیوند زیر در اختیار خوانندگان استکهلمیان قرار دارد.

استکهلمیان: دلیل اعمال قوانین بازنشستگی جدید چیست؟

محمد حیدری: تقریبا همه کشورهای جهان بواسط افزایش طول عمر با مشکل تامین حقوق بازنشستگی مواجه هستند. در برخی کشورها وضعیت بحرانی است و در برخی کشورها نیز بواسطه توجه به موقع، شرایط بمراتب بهتر است. مهمترین منابع درآمدی صندوق‌های بازنشستگی همان مبالغی است که شاغلان به آن پرداخت می کنند. هر چه نسبت تعداد شاغلان به تعداد بازنشستگان بیشتر باشد مطلوبیت صندوق‌ها نیز بیشتر است. نسبت پشتیبانی مطلوب نظام بازنشستگی یا همان نسبت تعداد شاغلان به بازنشستگان برای جلوگیری از ورشکستگی باید حدود ۳ به ۱ باشد. یعنی به ازای هر سه نفر پرداخت کننده حق بیمه یک بازنشسته یا مستمری‌بگیر وجود داشته باشد تا صندوق برای پرداختی‌های خود به مشکل بر نخورد. اگر نسبت را در نظر بگیریم وضعیت نرخ پشتیبانی بسیاری از صندوق‌های بازنشستگی در دنیا در سطح بحرانی قرار دارد. برای مثال در ایران به ازای هر ۳ نفر بیمه پرداز حدود ۶ تا ۷ بازنشسته وجود دارد که به خودی خود گویای وضعیت بحرانی موجود است که تبدیل به یکی از بزرگترین چالش های دولتمردان در این کشور شده است.

استکهلمیان: قوانین بازنشستگی جدید سوئد که از سال ۲۰۲۶ قوت اجرایی می یابد چه تدبیری در این زمینه اندیشیده است و چه تاثیری بر روی زمان بازنشستگی ما خواهد گذاشت؟

محمد حیدری: کلید واژه قوانین و یا بهتر بگویم سیستم بازنشستگی جدید سوئد «سن جهت» یا «Riktålder» است. سیستم جدید بر اساس «متوسط طول عمر» شهروندان طراحی شده است. از آنجایی که ما عمر بیشتری میکنیم اندوخته بازنشستگی سال های کاری ما نیز اجبارا مابین سال های بیشتری تقسیم می شود که در نتیجه منتهی به مبلغ بازنشستگی ماهانه کمتری برایمان خواهد شد. برای جلوگیری از پیش آمدن چنین وضعیتی سیاستمداران تصمیم گرفته اند که سن بازنشستگی را به نسبت «متوسط طول عمر» شهروندان تعیین کنند. به عبارت ساده سیستم برای هر فردی با توجه به «متوسط طول عمر» آن موقع شهروندان یک «سن جهت» یا «Riktålder» مشخص می کند که تعیین خواهد کرد آن فرد از چه سنی قادر خواهد بود بازنشسته شود.

استکهلمیان: اگر درست متوجه شده باشم می تواند اینطور باشد که مثلا نسل ما بتواند زودتر بازنشسته شود اما سن بازنشستگی برای نسل های آینده ممکن است بمراتب بالاتر باشد؟

محمد حیدری:‌ دقیقا همینطور است. در سیستم جدید این خطر وجود نخواهد داشت، و یا بمراتب کمتر خواهد بود، که افراد در سن کهنسالی بدون بازنشستگی بمانند و یا حقوق بازنشستگی شان آنچنان اندک باشد که نتوانند زندگی خود را به صورت شایسته ای تامین کنند.  از سوی دیگر با توجه به تعداد شاغلین و «متوسط طول عمر» شهروندان ممکن است سن بازنشستگی برای نسل های آینده بر اساس این سیستم بمراتب بالاتر برود.

استکهلمیان: «سن جهت» چگونه و برای چه مدتی تعیین می شود؟

محمد حیدری: «سن جهت» به صورت هر ساله تعیین  و مشخص می شود اما نخستین باز ۶ سال بعد مورد استفاده قرار می گیرد و اعمال می شود و تعیین می کند که آن فرد از چه سالی می تواند بازنشسته شود.

استکهلمیان: مثلا فردی که متولد سال ۱۹۶۷ است «سن جهت» او چیست و از چه سالی می تواند بازنشسته عمومی شود؟

محمد حیدری: برای مثال فردی که متولد سال ۱۹۶۷ میلادی است سن جهت او بر اساس «متوسط طول عمر شهروندان» کشور ۶۸ سال تعیین شده است. معنی آن این است که می توانید به انتخاب خود از سن ۶۴ سالگی تقاضای بازنشستگی عمومی کنید، اما مبلغ بازنشستگی عمومی شما تا پایان عمرتان کمتر از آنچه خواهد بود که تا سن ۶۸ سالگی به کارتان ادامه می دادید. اگر مایل به دریافت حقوق بازنشتگی بالایی هستید می بایست تا «سن جهت» خود به کار کردن ادامه دهید.

استکهلمیان: چگونه از «سن جهت» خودمان اطلاع پیدا کنیم؟

محمد حیدری: همه می توانند با وارد شدن به وب سایت «اداره بازنشستگی سوئد» از «سن جهت» خود اطلاع پیدا کنند. در پاکت های نارنجی رنگی که هر ساله برای شهروندان ارسال می شود نیز «سن جهت» افراد درج شده است.

استکهلمیان: توصیه دیگری به خوانندگان استکهلمیان در رابطه با بازنشستگی دارید؟

محمد حیدری: برخی تصور می کنند که از طریق پنهان کردن درآمد خود از اداره مالیات و یا انجام کار سیاه و پرداخت مالیات کمتر «زرنگی» کرده اند. اما این «زرنگی»، غیر از تبعات قانونی و کیفری آن،  در دوران بازنشستگی نیز به صورت بازنشستگی بخور و نمیر مجازات سختی را تا پایان عمر برایشان رقم خواهد زد. افرادی که در اظهارنامه های مالیاتی خود با کمال میل درآمد واقعی خود را اعلام می کنند و بابت آن مالیات می پردازند احمق نیستند. آن ها دسته ای هستند که با بازنشستگی های بالا از دوران بازنشستگی خود لذت می برند. افرادی که در طول زندگی خود از هر حقه ای برای فرار مالیاتی استفاده می کنند، در دوران بازنشستگی نتیجه آن را به شکل بازنشستگی های بخور و نمیر تا پایان عمر خواهند دید. از آنجایی که حقوق بازنشستگی بر اساس میانگین درآمد کل زندگی تعیین می شود، این یکی از بدترین اشتباهات در سال های زندگی کاری در سوئد است.

*****
در صورت دارا بودن هر گونه پرسشی می توانید با مرکز اطلاعات مهاجرین سوئد به زبان های فارسی، سوئدی و انگلیسی در تماس باشید.

با سپاس از: مرکز اطلاعات مهاجرین سوئد
تلفن تماس: 09001090900
وب سایت: www.immigrantinfo.se